Trước khi gia đình đưa bé về nhà, bác sĩ thực hiện một lượt khám toàn diện.
Biết bác sĩ kiểm tra những gì giúp cha mẹ hiểu được kết quả và hỏi đúng câu.
Khám toàn thân theo hệ thống
Đầu và mặt
- Hình dạng hộp sọ, các thóp.
- Mắt — phản xạ ánh sáng, cấu trúc.
- Tai — vị trí và hình dạng vành tai.
- Miệng — vòm miệng, lưỡi, phanh lưỡi.
- Sự cân đối của khuôn mặt.
Tim và phổi
- Nghe tim — nhịp, tiếng thổi nếu có.
- Nghe phổi — thông khí hai bên.
- Quan sát kiểu thở.
- Bắt mạch ở tay và ở bẹn.
Việc bắt mạch ở bẹn đáng chú ý: mạch yếu hoặc không bắt được ở vị trí này có thể là dấu hiệu của một dạng dị tật mạch máu.
Bụng
- Sờ gan, lách.
- Kiểm tra rốn.
- Tìm các khối bất thường.
- Hỏi về việc bé đã đi tiểu và đi ngoài chưa.
Khớp háng
Đây là mục quan trọng mà nhiều cha mẹ không để ý.
Có một tình trạng ở khớp háng mà em bé không đau, không quấy, và nhìn bên ngoài không thấy gì.
Nếu phát hiện sớm, việc xử lý thường đơn giản. Nếu phát hiện muộn, điều trị phức tạp hơn nhiều.
Bác sĩ kiểm tra bằng các thao tác nhẹ nhàng ở hai khớp háng.
Nếu có nghi ngờ hoặc có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm khớp háng.
Cột sống
Kiểm tra dọc theo cột sống, chú ý vùng thắt lưng cùng cụt — tìm các dấu hiệu bất thường ở da có thể liên quan tới cấu trúc bên dưới.
Bộ phận sinh dục
Với bé trai, kiểm tra vị trí tinh hoàn và lỗ tiểu.
Chi
- Số lượng và hình dạng ngón.
- Cử động các khớp.
- Sự cân đối hai bên.
- Bàn chân.
Da
- Màu sắc — tìm dấu hiệu vàng da hoặc tím.
- Các vết bớt, đốm.
- Tình trạng chung.
Phản xạ sơ sinh
Có một số phản xạ đặc trưng ở trẻ sơ sinh mà sự có mặt và tính đối xứng của chúng phản ánh hoạt động của hệ thần kinh.
Bác sĩ kiểm tra một số phản xạ này.
Trương lực cơ và vận động
Quan sát cách bé cử động, tư thế khi được bế, sự đối xứng giữa hai bên.
Các đánh giá khác
Cân nặng
Trẻ sơ sinh thường sụt cân trong những ngày đầu rồi tăng lại. Bác sĩ đánh giá mức sụt và xu hướng.
Vàng da
Vàng da nhẹ xuất hiện sau vài ngày là hiện tượng thường gặp ở trẻ sơ sinh.
Nhưng một số tình huống cần được đánh giá:
- Xuất hiện rất sớm.
- Lan nhanh xuống thân và chi.
- Kèm bé li bì, bỏ bú.
- Kéo dài quá lâu.
- Ở trẻ sinh non.
Bác sĩ sẽ hướng dẫn cách theo dõi tại nhà và khi nào cần đưa bé đi khám.
Việc bú
Đánh giá bé bú thế nào, mẹ có gặp khó khăn gì không.
Đây là lúc tốt để hỏi về các vấn đề trong việc cho bú — hỗ trợ sớm thường giải quyết được nhiều khó khăn.
Những gì cha mẹ nên hỏi trước khi ra viện
Về các sàng lọc
- Bé đã được làm những sàng lọc nào?
- Khi nào có kết quả và nhận ở đâu?
- Nếu không nhận được kết quả thì liên hệ ai?
Về theo dõi
- Cần theo dõi vàng da thế nào?
- Bé cần tăng cân bao nhiêu, và khi nào cân lại?
- Bé đi tiểu, đi ngoài bao nhiêu là bình thường?
Về lịch hẹn
- Khi nào tái khám?
- Lịch tiêm chủng thế nào?
Về dấu hiệu cảnh báo
- Dấu hiệu nào thì phải đưa bé đi ngay?
- Liên hệ ai ngoài giờ hành chính?
Câu thứ chín quan trọng nhất — và câu trả lời nên được ghi lại.
Các dấu hiệu chung cần đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay
- Sốt — ở trẻ sơ sinh, sốt luôn cần được đánh giá y tế.
- Li bì, khó đánh thức.
- Bỏ bú.
- Thở nhanh, thở rút lõm, rên khi thở.
- Tím môi hoặc lưỡi.
- Vàng da nặng lên hoặc lan rộng.
- Nôn nhiều, nôn ra dịch xanh.
- Bụng chướng.
- Không đi tiểu trong nhiều giờ.
- Co giật.
- Rốn sưng đỏ, có mủ hoặc mùi hôi.
Với trẻ sơ sinh, nguyên tắc là ngưỡng đi khám nên thấp — vì bệnh có thể diễn tiến nhanh và các dấu hiệu thường không điển hình.
Một điều về trực giác của cha mẹ
Nếu cha mẹ cảm thấy có điều gì đó không ổn với con mà không giải thích được, đó là điều đáng được xem xét nghiêm túc.
Cha mẹ ở bên con liên tục và thường nhận ra sự thay đổi trước khi nó hiện ra thành dấu hiệu rõ ràng.
Việc đưa con đi khám vì một mối lo mà cuối cùng không có gì là điều hoàn toàn bình thường — và tốt hơn nhiều so với việc chờ đợi.
Câu hỏi thường gặp
Buổi khám sơ sinh trước khi ra viện gồm những gì?
Thường là một lượt khám toàn thân có hệ thống từ đầu tới chân, kiểm tra tim phổi, bụng, khớp háng, cột sống, bộ phận sinh dục, các phản xạ, cùng với đánh giá cân nặng, tình trạng vàng da và việc bú.
Vì sao phải kiểm tra khớp háng?
Vì có một tình trạng ở khớp háng không gây đau và không nhìn thấy được bằng mắt thường, nhưng nếu phát hiện muộn thì việc điều trị phức tạp hơn nhiều. Phát hiện sớm thường chỉ cần biện pháp đơn giản.
Vàng da ở trẻ sơ sinh có đáng lo không?
Vàng da nhẹ xuất hiện sau vài ngày là hiện tượng thường gặp và thường tự hết. Nhưng vàng da xuất hiện rất sớm, lan nhanh, hoặc kèm bé li bì bỏ bú là dấu hiệu cần được đánh giá ngay.
Cha mẹ nên hỏi gì trước khi ra viện?
Kết quả các sàng lọc đã làm và khi nào có, lịch tái khám và tiêm chủng, cách theo dõi vàng da và cân nặng, các dấu hiệu cần đưa bé đi ngay, và cách liên hệ khi cần.