Khám tiền hôn nhân và chuẩn bị trước khi có con

Có một giai đoạn mà can thiệp y tế đạt hiệu quả cao nhất trong toàn bộ hành trình sinh con: giai đoạn trước khi có thai.

Và đó cũng là giai đoạn hay bị bỏ qua nhất.

Vì sao quan trọng

Nhiều việc có tác dụng phòng ngừa chỉ hiệu quả nếu làm trước khi thụ thai:

• Bổ sung axit folic — cần có sẵn trong cơ thể trước khi ống thần kinh khép lại.
• Tiêm một số vắc-xin — không tiêm được trong thai kỳ.
• Điều chỉnh thuốc đang dùng — cần thời gian chuyển đổi.
• Kiểm soát bệnh mạn tính — cần thời gian ổn định.
• Xét nghiệm di truyền — kết quả mất vài tuần tới vài tháng.

Khi phát hiện có thai, nhiều cơ hội trong số này đã qua.

Nội dung khám tiền hôn nhân

Tiền sử sức khoẻ

• Bệnh mạn tính của mỗi người.
• Thuốc đang dùng.
• Tiền sử phẫu thuật.
• Dị ứng.
• Tiền sử sinh sản nếu có.

Tiền sử gia đình hai bên

Đây là phần có giá trị cao mà hay bị làm qua loa.

Nên chuẩn bị trước — xem bài về cây phả hệ sức khoẻ.

Khám và xét nghiệm cơ bản

• Khám tổng quát.
• Các xét nghiệm máu cơ bản.
• Sàng lọc một số bệnh lây truyền.
• Đánh giá tình trạng miễn dịch với một số bệnh.

Tư vấn

• Sức khoẻ sinh sản.
• Kế hoạch hoá gia đình.
• Chuẩn bị cho thai kỳ.

Các việc nên làm trước khi có thai

Bắt đầu bổ sung axit folic

Đây là việc có bằng chứng rõ nhất.

Bắt đầu từ trước khi có ý định mang thai, liều theo chỉ định của bác sĩ.

Liều khác nhau tuỳ từng người — đặc biệt nếu đã từng có con mắc dị tật ống thần kinh, có một số bệnh lý, hoặc đang dùng một số thuốc.

Rà soát thuốc đang dùng

Nếu đang điều trị bệnh mạn tính, nên trao đổi với bác sĩ trước khi có thai.

Một số thuốc cần đổi sang loại phù hợp hơn với thai kỳ, và việc chuyển đổi cần thời gian.

Tuyệt đối không tự ngừng thuốc — với nhiều bệnh, bệnh không kiểm soát còn nguy hiểm hơn cho thai kỳ so với thuốc.

Kiểm soát bệnh mạn tính

Với các bệnh như tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn — việc kiểm soát tốt trước khi có thai có ý nghĩa lớn.

Đây là điều nên bàn với bác sĩ điều trị.

Rà soát tiêm chủng

Một số vắc-xin nên tiêm trước khi có thai và không tiêm được trong thai kỳ.

Cần hỏi bác sĩ về tình trạng miễn dịch và các mũi cần bổ sung, cùng khoảng thời gian chờ trước khi có thai.

Điều chỉnh lối sống

• Ngừng hút thuốc — cả hai người.
• Ngừng rượu.
• Cân nặng hợp lý.
• Chế độ ăn cân đối.
• Vận động đều đặn.

Về điểm đầu: khói thuốc từ người bạn đời cũng ảnh hưởng, nên đây là việc của cả hai.

Khám răng miệng

Hay bị quên nhưng đáng làm — xử lý các vấn đề răng miệng trước sẽ dễ hơn là trong thai kỳ.

Khi nào nên cân nhắc tư vấn di truyền

Không phải ai cũng cần. Nhưng nên cân nhắc nếu:

• Trong gia đình hai bên có bệnh di truyền.
• Đã có con mắc dị tật bẩm sinh hoặc bệnh di truyền.
• Có tiền sử sảy thai lặp lại hoặc thai lưu.
• Hai người có quan hệ họ hàng.
• Trong gia đình có người chậm phát triển hoặc khuyết tật không rõ nguyên nhân.
• Thuộc cộng đồng có một số bệnh di truyền phổ biến hơn.
• Tuổi của người mẹ hoặc người cha cao.
• Đơn giản là muốn biết.

Mục cuối là lý do hoàn toàn chính đáng — không cần có vấn đề gì mới được đi tư vấn.

Chuẩn bị cho buổi khám

Nên mang theo hoặc chuẩn bị sẵn:

• Thông tin sức khoẻ của cả hai.
• Danh sách thuốc đang dùng.
• Sổ tiêm chủng nếu có.
• Tiền sử gia đình hai bên.
• Kết quả khám cũ nếu có.
• Danh sách câu hỏi.

Mục thứ tư nên chuẩn bị trước vài tuần — cần thời gian hỏi người thân.

Cả hai cùng đi

Đây là điểm đáng nhấn mạnh.

Khám tiền hôn nhân và chuẩn bị mang thai là việc của cả hai người, không phải chỉ của người phụ nữ.

Lý do:

• Tiền sử gia đình cả hai bên đều quan trọng.
• Sức khoẻ của người cha ảnh hưởng tới khả năng thụ thai và tới thai kỳ.
• Một số xét nghiệm cần cả hai.
• Các quyết định nên là quyết định chung.
• Việc thay đổi lối sống dễ hơn nhiều khi cả hai cùng làm.

Về mặt tâm lý

Đây cũng là dịp để hai người nói chuyện về những điều quan trọng:

• Kế hoạch có con — khi nào, bao nhiêu.
• Quan điểm về các xét nghiệm trước sinh.
• Cách xử lý nếu có kết quả bất thường.
• Phân chia trách nhiệm khi có con.

Mục thứ ba là chủ đề khó và thường bị né tránh — nhưng nói trước, khi chưa có áp lực, dễ hơn nhiều so với nói giữa lúc đang có kết quả bất thường trong tay.

Một lưu ý cuối

Việc chuẩn bị này không bảo đảm mọi thứ sẽ hoàn hảo.

Vẫn có những điều xảy ra mà không ai phòng được — và khi đó, không phải lỗi của ai cả.

Mục đích của việc chuẩn bị là làm hết những gì làm được, chứ không phải là kiểm soát được mọi thứ.

Câu hỏi thường gặp